COÄžRAFÄ° KONUMU

Bölge, Anadolu’nun orta kısmında yer alır. Bu konumu sebebiyle “Orta Anadolu” da denir.

İç Anadolu Bölgesi’nin yüz ölçümü 151.000 km2 olup, bu alan Türkiye topraklarının %20’sini kaplar. DoÄŸu Anadolu’dan sonra ikinci büyük bölgemizdir. GüneydoÄŸu Anadolu Bölgesi dışında diÄŸer bölgelerin hepsiyle komÅŸudur.

YERYÜZÜ ŞEKİLLERİ

Bölge, yeryüzü şekilleri bakımından sade bir görünüme sahiptir.

Yer şekilleri çeşitlilik göstermez. Engebeli araziler fazla olmadığı için, kara ve demiryolu ulaşımına oldukça elverişlidir. Bölgenin çoğu yerinde genellikle 1000 m yükseltiye sahip düzlükler bulunur.En alçak yerleri olan Sakarya ve Kızılırmak vadilerindeki yükselti 700 m civarındadır.

Bölgenin güneyinde KuzeydoÄŸu-güneybatı doÄŸrultusunda uzanan daÄŸlar volkanik kökenlidir. BaÅŸlıcaları; Hasandağı, KaracadaÄŸ, KaradaÄŸ, Erciyes Dağı ve Melendiz DaÄŸları ‘dır.

Bölgedeki kıvrım daÄŸları ise doÄŸuda geniÅŸ bir alan kaplar. En önemlileri, Ak daÄŸlar, Hınzır Dağı, Tecer Dağı ve Yıldız DaÄŸları ‘dır.

Platolar en fazla bu bölgemizde yer alır. Batıda Haymana ve Cihanbeyli, güneyde Obruk, doğuda da Bozok (Kızılırmak) plâtolarıyla, Ege Bölgesi sınırı boyunca Yazılıkaya (Bayat) ve Doğu Anadolu Bölgesi sınırı boyunca da Uzunyayla gibi platolara sahiptir.

Tuz Gölü çevresi Türkiye’nin en büyük kapalı havzasıdır.

İç Anadolu’nun bazı ovaları oldukça geniÅŸtir. Konya ovası, Türkiye’nin en büyük ovasıdır. Eski bir göl tabanıdır. GeniÅŸ ovalardan diÄŸeri Tuz Gölü’nün güneyindeki Aksaray Ovası ‘dır. Haymana platosunun batısındaki Yukarı Sakarya Ovası da geniÅŸ alan kaplar. Küçük ovalar olan EskiÅŸehir, Ankara, Kayseri ve Develi ovaları, platolar arasındaki çukurluklarda yer almaktadır.

AKARSU ve GÖLLERİ

İç Anadolu Bölgesi’nin en önemli akarsuları Kızılırmak, Sakarya Nehri, Porsuk ve Delice çayları dır. Bu bölge akarsuları kapalı havzada akan sel rejimli akarsulardır. Ä°lkbahar yağışlarıyla taÅŸar, yazın kuruyacak hale gelir.
İç Anadolu Bölgesi’nin güney kesimleri sularını denizlere gönderemez. Bu nedenle kapalı havzalar geniÅŸ bir alan kaplar. Kapalı havzaların geniÅŸ olanları, Konya Ovası, Tuz Gölü ve AkÅŸehir – Eber gölleri çevresinde yer alır. Seyfe Gölü, Sultan Sazlığı (Yaygölü) gibi küçük kapalı havzalar da bulunmaktadır. İç Anadolu Bölgesi’nin büyük bir bölümü sularını Kızılırmak, Sakarya ve YeÅŸilırmak ‘ın kolu olan Çekerek suyu sayesinde Karadeniz’e gönderir. GüneydoÄŸusundaki Uzunyayla yöresi, sularını Seyhan‘ın kolu olan Zamantı suyu sayesinde Akdeniz’e gönderir. Sel rejimli akarsuların en fazla bulunduÄŸu bölgedir.

Bölgenin en büyük gölü Tuz Gölü ‘dür. Bu göl buharlaÅŸmanın etkisiyle yazın büyük ölçüde kurumaktadır. Tuz Gölü, tektonik oluÅŸumludur. DerinliÄŸi fazla deÄŸildir. Gölün alanı kışın ve ilkbaharda fazla alan kapladığı halde, yazın buharlaÅŸma ve beslenme yetersizliÄŸinden dolayı kapladığı alan azalır. Tuz ihtiyacımızın %30′unu karşılar. DiÄŸer önemli gölleri ise AkÅŸehir, Eber, Ilgın (Çavuşçu), Tuzla, Seyfe, Mogan ve Sultansazlığı gölleridir.

İKLİM ve BİTKİ ÖRTÜSÜ

Bölgenin çevresi yüksek dağlarla çevrili olduğundan, denizlerin nemli ılıman havası bölgeye sokulamaz.

Bu nedenle bölgede, yazları sıcak ve kurak, kışları soğuk ve kar yağışlı karasal iklim hakimdir. Bölgede, doğuya doğru gidildikçe yüksekliğin artmasına bağlı olarak karasallık derecesi artar ve kış sıcaklıkları çok düşük değerlere ulaşır.
İç Anadolu, ülkemizin en az yağış alan bölgesidir. Ortalama yağış 400 mm civarındadır. Bölge, en fazla yağışı ilkbahar aylarında sağanak halinde alır. En kurak mevsim yazdır. Yazların kurak olması ve yaz kuraklığının erken başlaması sebze türü bitkiler üzerinde olumsuz etki yapar. Bölgenin ve ülkemizin en az yağışlı yeri Tuz Gölü çevresidir(320 mm) .

Yağışların azlığı bölgenin deniz etkisine kapalı olmasından kaynaklanmaktadır. Denizden gelen nemli hava kütlesi, nemini, daÄŸların denize bakan yamaçlarında yağış halinde bırakır. İç Anadolu Bölgesi’ne doÄŸru eserken artık kurudur.
Bölgede görülen yağışlar konveksiyonel ve cephesel kökenlidir. Kırkikindi adı da verilen konveksiyonel yağışlar İlkbaharda yaygındır.

Bölgenin tabii bitki örtüsü bozkırdır. Bozkır, ilkbahar yağmurlarıyla yeşeren, bir kaç ay yeşil kalan, yaz sıcaklığı ile sararan ot topluluğudur.

İç Anadolu Bölgesi ülkemiz ormanlarının %7 sini kaplayarak bölgeler arasında 6. sırada yer alır.

TARIM ve HAYVANCILIK

Bölge ekonomisinin temeli tarıma dayanır. Ekili – dikili alanların oranı bakımından Marmara Bölgesi’nden sonra ikinci sırada yer alır. Çalışan nüfusun büyük bir kısmı tarımla uÄŸraşır.

İklimin yarı kurak karakterine rağmen, çok geniş alanlar tarıma ayrılır. Bölgenin tarımı iklim şartlarına bağlıdır. Özellikle ilkbahar yağışlarının yetersizliği veya gecikmesi, tahıl üretiminde önemli dalgalanmalar meydana getirir, iklim yarı kurak olduğu için nadas ihtiyacı duyulur. Tarımın en önemli problemi sulamadır.

Bu amaçla büyük sulama kanallarının (barajların) yapılması ve yeraltı suyundan yararlanılması gerekir. Ekonominin temeli tarım ve hayvancılığa dayanır. Türkiye’de ulusal gelirin %20’sini bu bölge saÄŸlamaktadır.

Tarım ürünleri içinde tahıllar başta gelir. Türkiye genelinde tahıla ayrılan toprakların yarıya yakını bu bölgededir. Yer şekilleri ve iklim koşulları tahıl tarımını öne çıkarır. Düzlüklerin geniş yer kaplaması makineli tarımı kolaylaştırmıştır.

Bölgenin sulanabilen bölümlerinde şeker pancarı tarımı yapılır. Buğday, şeker pancarı ve elmanın en fazla üretildiği bölgedir. Şeker pancarının özellikle Konya, Ankara, Eskişehir, Kayseri ve Niğde gibi şeker fabrikalarının bulunduğu yerlerde ekimi yapılır.

Ä°lkbahar yağışı ve yaz kuraklığı tahıla uygun ortamı oluÅŸturmuÅŸtur. Türkiye’nin tahıl ambarıdır. Sulanabilen arazinin azlığı buÄŸday ekim alanlarının geniÅŸ olmasına yol açmıştır. Bölgede buÄŸday nadas yöntemiyle yetiÅŸtirilir. Alan bakımından nadasa bırakılan toprakların en fazla olduÄŸu bölgemizdir. Bölgede yaz kuraklığının erken baÅŸlaması sebze türü bitkiler üzerinde olumsuz etki yapar.

İç Anadolu Bölgesi’nde yaygın olarak bozkırların görülmesi küçükbaÅŸ hayvancılığın geliÅŸmesine neden olmuÅŸtur. KüçükbaÅŸ hayvan sayısının en fazla olduÄŸu bölgedir. Bölgede Ankara ve EskiÅŸehir çevresinde tiftik keçisi yaygınlaşırken diÄŸer yörelerde daha çok koyun beslenir. KüçükbaÅŸ hayvanlardan elde edilen yün ve tiftik, dokumacılığı teÅŸvik etmiÅŸtir.

YERALTI ZENGÄ°NLÄ°KLERÄ°

Bölgenin önemli yeraltı zenginlikleri, linyit, krom, lületaşı, tuz ve bor mineralleridir.

Krom : EskiÅŸehir, Kayseri ve Sivas’ta çıkarılır.
Kayatuzu : Kırşehir ve Çankırı dolaylarında çıkarılır.
Linyit: Sivas ve EskiÅŸehir’de çıkarılır.
Çinko ve Demir: Kayseri’de çıkarılır.
Civa: Konya Sarayönü’nde
Tuz: Tuz Gölü’nden elde edilir.
Lületaşı: EskiÅŸehir’de çıkarılmaktadır. Hediyelik eÅŸya yapımında kullanılır.

SANAYÄ°

Bölgede önemli ulaşım yollarının geçtiği Yukarı Sakarya Bölümü sanayinin en fazla geliştiği bölümdür.

EskiÅŸehir’de: Lokomotif, besin, motor, çimento ve inÅŸaat malzemeleri sanayii,
Ankara’da : Dokuma, besin, tarım araçları, çimento ve mobilya sanayii,
Konya’da : Tarım araçları, besin, motor, çimento, süt ürünleri ve inÅŸaat malzemeleri sanayii,
Kayseri’de : Halıcılık, meyve suyu, pamuklu dokuma, pastırma ve sucuk üretim merkezleri
Kırıkkale’de : Orta Anadolu petrol rafinerisi, silah fabrikası, demir -çelik endüstrisi
Sivas’ta : Besin, yem, çimento endüstrisi ile dev¬let demir yollarının bakım tesisleri bulunur.

TURÄ°ZM

Bölgenin önemli turistik yerleri peribacaları, Ihlara vadisi, Derinkuyu’daki yeraltı kentleri (Kapadokya) dir. Konya’daki Selçuklu eserleri, Mevlana türbesi ve çeÅŸitli yerlerdeki antik hitit kentleri önemli turistik deÄŸerlerdir.

Bölgede sağlık turizmi de gelişmiştir. Özellikle Eskişehir, Ankara, Konya, Niğde, Kayseri illerinde kaplıcalar bulunmaktadır. Bu yerleşim merkezlerinde bu maksatla kurulmuş dinlenme ve konaklama tesisleri yer alır.

Bölgedeki Erciyes ve Elmadağ kayak turizmi açısından gelişmiş yerlerdir.

Bölgede özellikle Ankara’da bulunan Anıtkabir, Atatürk müzesi, Etnografya müzesi insanların en sık uÄŸradıkları yerler arasında yer almaktadır.

İç Anadolu’da her yıl gerçekleÅŸtirilen, Kayseri Anadolu Fuarı ile Konya Fuarı baÅŸlıca turizm ve ticaret etkinliklerindendir.

iç Anadolu Bölgesi’nde, BoÄŸazköy Alacahöyük Milli Parkı, Göreme Tarihi Milli Parkı ve Yozgat Çamlığı Milli Parkı gibi tarihi ve doÄŸal yönden korumaya alınmış turizm alanları da bulunmaktadır. 

NÃœFUS ve YERLEÅžME

iç Anadolu Bölgesi, 1997 nüfus sayımına göre yaklaşık 10,5 milyon kiÅŸilik nüfus büyüklüğüyle Marmara Bölgesi’nden sonra ikinci sırayı alır. Bu bölgenin nüfus yoÄŸunluÄŸu 64 kiÅŸi/km2 dir. (1997 yılına göre, Türkiye’nin ortalama nüfus yoÄŸunluÄŸu 81 kiÅŸi / km2 dir.) Dolayısıyla İç Anadolu, Türkiye nüfus yoÄŸunluÄŸu ortalamasının altındadır, iç Anadolu Bölgesi’nin nüfusu, bölgenin doÄŸal koÅŸullarının etkisine baÄŸlı olarak, daha çok komÅŸu bölgelere yakın yerlerdeki daÄŸ eteklerinde yoÄŸunlaşır. Bunun nedeni, sözü edilen kesimlerin daha yağışlı olması ve su kaynaklarının bol olmasıdır.
Bölgedeki ovaların aldığı yağışın az olması, nüfuslanma ve yerleÅŸmeyi engellemiÅŸtir. Düz ovalık kesimde nüfus yoÄŸunluÄŸu daÄŸ eteklerine göre azdır. Toplu köy niteliÄŸindeki kırsal yerleÅŸme birimleri ile kentler daÄŸ etekleri boyunca dizilidir. Bölge nüfusunun %62’si, nüfusu 10.000′den fazla olan ve kent sayılan yerleÅŸme birimlerinde yaÅŸamaktadır. Tarım alanları geniÅŸ olmasına karşın nüfusun %38′i kırsal kesimde yaÅŸar. Tarım alanlarının geniÅŸ olması, tarımsal nüfus yoÄŸunluÄŸunun düşük olmasına yol açar. Nüfusun dağılışı, yağış dağılışına benzerlik gösterir.

Bölgede en fazla nüfuslanmış bölüm, Yukarı Sakarya’dır. Bu bölümün yoÄŸun nüfuslanmasında, endüstri faaliyetleri ile Ankara’nın baÅŸkent olması önemli rol oynar. Konya ve Tuz Gölü civarları nüfus yoÄŸunluÄŸunun az olduÄŸu yerlerdir.

BÖLÜMLERİ

İç Anadolu Bölgesi dört bölüme ayrılır:

1. KONYA BÖLÜMÜ

Bölgenin ortasında geniÅŸ bir kapalı havzadır. Burada büyük ovalar, plato düzlükleri, Tuz Gölü, AkÅŸehir ve Eber gölleri ile KaracadaÄŸ ve KaradaÄŸ volkanik daÄŸları bulunur. Türkiye’nin en kurak bölümüdür. Nüfus bakımından bölgenin en tenha bölümüdür. Halk tarım ve hayvancılıkla uÄŸraşır. Ãœlkemizin en önemli tahıl alanlarından birisidir. Konya, Aksaray ve Karaman bölümde yer alan illerdir.

2. YUKARI SAKARYA BÖLÜMÜ

Bölgenin kuzeybatı kısmını meydana getirir. Orta Kızılırmak boylarından İçbatı Anadolu’ya kadar uzanır. Yer ÅŸekilleri daha engebeli, iklimi biraz daha nemlidir.

Yıllık yağışlar 400 mm civarındadır. İklim ve ulaşım koşullarının elverişli olması nedeniyle, bölgenin en yoğun nüfuslu bölümüdür. Bölge nüfusunun yarıya yakını bu bölümdedir.

Batı Anadolu’yu iç bölgelere baÄŸlayan yolların geçtiÄŸi önemli bir yerdedir. Bölümde EskiÅŸehir ve Ankara illeri yer alır.

3. ORTA KIZILIRMAK BÖLÜMÜ

İç Anadolu’nun, Çankırı’dan Toroslar’a kadar uzanan, içine Kızılırmak yayını alan kısmıdır. Alan bakımından bölgenin en büyük bölümüdür. Kuzey kesimi daha engebelidir. Güney kesiminde plato ve ova düzlükleri yaygındır. Ortada ise geniÅŸ Kızılırmak platosu bulunur. Erciyes volkanik dağı bu bölümde yer alır.

Tarım alanlarının oranı verimli volkanik topraklarla kaplı güney kesimden daha yüksektir. İç Anadolu’da kırsal nüfus yoÄŸunluÄŸunun en fazla olduÄŸu bölümdür. Kayseri, NiÄŸde, NevÅŸehir, KırÅŸehir, Yozgat ve Kırıkkale bölüm içinde yer alan illerdir.

4. YUKARI KIZILIRMAK BÖLÜMÜ

Bu bölüm Kızılırmak’ın, Karadeniz Bölgesi ile DoÄŸu Anadolu arasına sokulan yukarı çığırını kaplar. İç Anadolu’nun en küçük, en engebeli bölümüdür.

Dağlarla kuşatılmış bir havza görünümündedir. Engebeli olduğu için tarım alanlarının oranı daha düşüktür. Nüfusu seyrek, kentleşme oranı düşüktür. Bölgenin kışın en soğuk bölümü burasıdır.  Bölümde Sivas ili bulunmaktadır.

İÇ ANADOLU BÖLGESİNDE SANAYİ

Bölgede önemli ulaşım yollarının geçtiği Yukarı Sakarya Bölümü sanayinin en fazla geliştiği bölümdür.

EskiÅŸehir’de: Lokomotif, besin, motor, çimento ve inÅŸaat malzemeleri sanayii,
Ankara’da : Dokuma, besin, tarım araçları, çimento ve mobilya sanayii,
Konya’da : Tarım araçları, besin, motor, çimento, süt ürünleri ve inÅŸaat malzemeleri sanayii,
Kayseri’de : Halıcılık, meyve suyu, pamuklu dokuma, pastırma ve sucuk üretim merkezleri
Kırıkkale’de : Orta Anadolu petrol rafinerisi, silah fabrikası, demir -çelik endüstrisi
Sivas’ta : Besin, yem, çimento endüstrisi ile devlet demir yollarının bakım tesisleri bulunur.

İÇ ANADOLU BÖLGESİNİN GENEL ÖZELLİKLERİ

• En fazla nadasa bırakılan bölgedir.
• En büyük kapalı havzamız buradadır (Tuz Gölü)
• En tuzlu gölümüz Tuz Gölüdür.
• Lületaşının tek çıkarıldığı yer EskiÅŸehir’dir.
• Karstik ÅŸekillere en çok rastlanan 2.bölgemizdir. (Sivas, Çankırı)
• Ä°klimden dolayı kerpiç en çok kullanılan yapı  malzemesidir.
• Ulaşımı yeryüzü ÅŸekilleri sayesinde çok uygundur.
• En az yağış alan bölgemizdir
• Ortalama yükseltisi 1000 metredir. En yüksek yeri Erciyes Dağıdır.
• KüçükbaÅŸ hayvan sayısı en fazla olan bölgedir.
• Nüfus bakımından 2. olmasına raÄŸmen alanı büyük olduÄŸu için yoÄŸunluk azdır.
• Tek uçak fabrikamız EskiÅŸehir’dedir.
• Ekonomisi tarım ve hayvancılığa dayanır.
• Ä°klimi sert ve karasaldır.
• KentleÅŸme oranı düşük, kırsal yerleÅŸme topludur.
• Yaz kuraklığının erken baÅŸlaması sebze üretimini olumsuz yönde etkiler.
• Bölgede endüstri bitkilerinden ÅŸekerpancarı, tahıllardan buÄŸday çok yetiÅŸtirilir.
• En uzun akarsuyumuz Kızılırmak nehrinin büyük kısmı bölgededir.

İÇ ANADOLU BÖLGESİNİN TÜRK EKONOMİSİNDEKİ YERİ

İç Anadolu Bölgesi’nin ekonomisi daha çok tarım ve hayvancılığa dayanır. Tarım alanlarının en geniÅŸ olduÄŸu bölgemizdir. Yaygın olarak tahıl tarımı yapılır. BuÄŸday, arpa, çavdar, ÅŸekerpancarı, patates, yeÅŸil mercimek, nohut, armut ve elmanın en fazla yetiÅŸtirildiÄŸi bölgedir.

Yağış miktarının az olması, bölgede nadas yönteminin yaygın olarak kullanılmasında etkili olmuştur. Toplam hayvan sayısının en fazla (% 25) olduğu bu bölgemizde özellikle koyun yetiştiriciliği yaygındır.

Bölge, madenler açısından fazla zengin sayılmaz. Endüstri kuruluÅŸlarının, Marmara ve Ege Bölgesi’nden sonra en yoÄŸun olduÄŸu bölgemizdir. Endüstri kuruluÅŸları, Ankara, Kırıkkale, EskiÅŸehir, Konya ve Kayseri’de yoÄŸunlaşır.

İç Anadolu, turizmin en fazla geliştiği dördüncü bölgedir. Ankara, Konya, Niğde ve Kayseri bölgede turizmin canlı olduğu yerlerdir. Sağlık turizmi de yaygındır. Ancak bölgedeki birçok kaplıca ve ılıca çevresinde tesis yoktur.

Haymana, Ayaş, Kozaklı, Balıklıçermik, Yozgat, Eskişehir ve Kırşehir kaplıcaları her yıl birçok insanın tedavi için uğradıkları her yıl birçok insanın tedavi için uğradıkları yerdir ve çok rağbet görür.

Bağlantılı Yazılar:

İç Anadolu Bölgesi

Ankara

Ankara’nın Tarihi ve Turistik Yerleri

Ankara’da Turist Rehberi

Güneydoğu Anadolu Bölgesi Yemekleri ve Halk Oyunları

Yazan: gsatana | Etiketler: Aksaray, Ankara, bölgelerimiz, Çankırı, Eskişehir, iç anadolu, Karaman, Kayseri, Kırıkkale, Kırşehir, Konya, Nevşehir, Niğde, Sivas, Yozgat